Via wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat het hoogsensitieve brein iets anders in elkaar zit dan het niet-hoogsensitieve brein.

Bij een gelijksoortige opdracht, waarbij naar foto’s werd gekeken, werd bij hsp-ers meer activiteit in de hersenen gemeten. De hersengebieden lichtten feller op. Maar daarnaast lichtten ook méér hersengebieden op dan bij niet-hsp-ers. Dit wijst op een intensere waarneming en een diepere verwerking van de stimuli. Doordat de informatie met veel meer hersengebieden wordt verwerkt, worden er meerdere analyses gemaakt en nieuwe verbanden gelegd.

Een uurtje uit het raam staren

Een ander interessant feit over de hersenen is de werking van het Default Mode Network. Dat is het gedeelte van de hersenen dat ‘aanslaat’ als je in rust bent, niets doet. Het Default Mode Network houdt zich bezig met reflectie, verbanden leggen tussen verschillende gebeurtenissen, fantaseren over hoe het zou kunnen zijn. Ook houdt dit stukje van je hersenen zich bezig met morele besluitvorming: is het wel goed wat er is gebeurd? Dit stukje brein is bij hsp-ers veel actiever dan bij niet-hsp-ers. Zo kan een hsp-er rustig een half uurtje uit het raam kijken en heeft ook vaak niet zoveel moeite met ergens te wachten. Er is zoveel om te overpeinzen. Het betekent ook dat hoogsensitieve mensen vaak een situatie opnieuw afspelen in hun hoofd en zich daarbij afvragen of ze wel het juiste hebben gedaan. Voor niet-hsp-ers kan dit vermoeiend zijn: waarom hou je je daar nu nog zoveel mee bezig? Dat is dus het Default Mode Network dat zo actief is bij de hsp-ers.

Voelen wat een ander doet

Per toeval werd het bestaan van spiegelneuronen ontdekt door Rizzolatti. Hij maakte breinscans bij apen en in de pauze pakte een van de onderzoekers een voorwerp, terwijl een aap toekeek. In de hersenen van de aap werden de breingebieden actief die actief zouden worden als de aap zélf dat voorwerp zou pakken. Dus hoewel de aap alleen maar toekeek, ‘dacht’ zijn brein als het ware dat hij het zelf oppakte. Dit is de basis van het grote empathische vermogen dat hoogsensitieve mensen hebben. Doordat ze veel spiegelneuronen hebben, voelen ze heel goed aan wat andere mensen meemaken. Bijna alsof ze het zelf meemaken. En dit is ook de reden dat hsp-ers zich snel laten beïnvloeden door de gemoedstoestand van anderen. Ze nemen die gevoelens snel over.

Sterkere emotionele reactie

Jadzia Jagielloicz onderzocht of hoogsensitieve mensen intensere emoties ervaren. Daarvoor kregen een groep hsp-ers en een groep niet hsp-ers verschillende positieve en negatieve foto’s te zien. Uit een vragenlijst die ze naderhand moesten invullen, bleek dat bij de hsp-ers zowel de positieve als de negatieve beelden veel sterkere emoties opriepen. Dat betekent, dat eenzelfde situatie door hsp-ers als veel emotioneler wordt ervaren dan door niet-hsp-ers.

Uit een test door Elaine Aron bleek dat het humeur van hoogsensitieve mensen sterker wordt beïnvloed door stress. Ze liet 160 psychologiestudenten vraagstukken oplossen. Er waren twee versies: een gemakkelijke en een moeilijke. De hsp-ers die de moeilijke test hadden gemaakt, voelden zich na afloop veel slechter dan de hsp-ers die de gemakkelijke test hadden gemaakt. Bij de niet-hsp-ers was er géén verschil in het humeur van de studenten. Hoogsensitieve mensen ervaren dus meer stress door omgevingsfactoren, terwijl deze op niet-hsp-ers geen impact hebben.

Eerst kijken, dan doen

Hsp-ers hebben het zogenaamde ‘Pauze-to-check’-systeem. In een nieuwe situatie wordt eerst de situatie geanalyseerd. Het brein maakt verbinding met eerdere ervaringen om de situatie te kunnen analyseren. Zo lang als het niet helemaal duidelijk is hoe de nieuwe situatie geduid moet worden, blijft het brein zoeken.

Als de situatie voldoende geanalyseerd is, gaat de hsp-er bedenken wat de optimale optie is: als ik dit doe, dan gebeurt dat. Kenmerkend voor hoogsensitieve mensen is, dat het gezamenlijk welzijn vaak hoger scoort dan het eigen welzijn. Verschillende scenario’s passeren de revue, terwijl het gezamenlijk belang daarbij voorop staat. Daarna pas gaat de hsp-er reageren. Door al deze stappen die doorlopen zijn, is het vaak niet mogelijk om ad-rem te reageren. De uiteindelijke uitkomst kan zelfs voor niet-hsp-ers onbegrijpelijk zijn, omdat ze de gedachtengang gemist hebben.

Meer onderzoek nodig

Judith Homberg, hoogleraar neurowetenschappen, zegt in het NRC Handelsblad: ‘Er is nog relatief weinig onderzoek gedaan naar de hersenen van hoogsensitieve mensen. het is belangrijk dat er meer onderzoek komt. Het is gewoon een eigenschap die goed óf slecht uit kan pakken. Er zijn mensen die er echt last van hebben. Daarom is het belangrijk dat ook psychiaters, psychologen en huisartsen er kennis van krijgen, om mensen de juiste hulp te kunnen bieden’.

Esther Bergsma, sociaal-wetenschappelijk onderzoeker, zegt in haar boek ‘Het hoogsensitieve brein’: De interpretatie van breinonderzoeken is ingewikkeld. Het brein blijkt met elke ontdekking nog complexer dan we al dachten. Wat er nu bekend is, is het resultaat van gedegen onderzoek. Toch kan over enkele jaren blijken dat de conclusies die we eraan verbinden genuanceerd moeten worden.

 

Informatieverwerking en analyse

Een hoogsensitief persoon heeft meer tijd nodig om de aangereikte informatie te verwerken, en komt dan tot een meer complete analyse van de situatie. Elaine Aron, psychotherapeut en onderzoeker, verwoordt dat mooi in een voorbeeld: stel je een lopende band voor met sinaasappels. De sinaasappels hebben drie formaten: klein, middel en groot. Ze moeten aan het eind van de band dor drie gaten: klein, middel of groot.

Bij een hoogsensitief persoon liggen er veel meer sinaasappels op de loepende band, en ze hebben tien verschillende groottes, van klein naar groot. Aan het eind van de band moeten deze sinaasappels door tien gaten. Een meer complex proces. Uiteindelijk is alles heel netjes geordend, maar de band slaat ook wel eens op tilt. Dan hopen de sinaasappels zich op voor de gaten en kunnen de juiste ingang niet meer vinden. Dan moet de band even op stil, tot alles gesorteerd is, en kunnen we weer verder. Zo kun je de informatieverwerking van een hoogsensitief persoon zien. Diegene heeft af en toe even rust nodig om alles te verwerken.

Bron: HSP magazine