De klap van het verlies

De klap van het verlies

De klap van het verlies van iets of iemand die je dierbaar is, komt hard aan en kan je hele leven op zijn kop zetten. Bij sensitieve mensen kan zo’n rouwproces nog zwaarder zijn. Er zijn vanuit de huidige kennis voer hoogsensitiviteit, stress en rouw verschillende redenen die erop wijzen dat rouw bij HSP nog harder binnenkomt dan bij andere mensen.

De belangrijkste kenmerken van hoogsensitiviteit zijn de grotere hoeveelheid prikkels die binnenkomen en de diepgaande verwerking daarvan. Een groot verlies is een extreme stress-situatie, omdat het alles op zijn kop zet, en waarbij het brein heel veel externe maar ook interne prikkels, zoals hevige emoties, moet verwerken. Dat gebeurt bij iedereen en door de hevige emoties en de stress-reactie ontstaat bij iedereen overprikkeling. Door hun gevoeligheid voor die prikkels is de emmer bij HSP sneller vol dan bij niet-sensitieve mensen en kost het meer tijd om de emmer ook weer leeg te laten lopen – terwijl er ondertussen steeds weer prikkels bij komen die verwerkt dienen te worden.

Afwijzingsgevoeligheid

Door de diepgaandere verwerking geven HSP bovendien meer gewicht aan negatieve gebeurtenissen, volgens de Rejection Sensitivitiy Theory (RST) van de Amerikaans psychotherapeut Elaine Aron. Afwijzing (rejection) is hierbij het centrale begrip. Een verlies, of dat nu een overlijden van een dierbare is of een scheiding of het verlies van een baan, is een ultieme vorm van afwijzing. Voor het brein maakt het geen verschil of dat werkelijk zo is of dat het alleen maar zo voelt.

Vrijwel iedereen heeft in een rouwproces wel eens het gevoel van afwijzing, met intense woede en teleurstelling (“hoe kan hij / zij er nu zomaar tussenuit knijpen en me in de steek laten?!”) maar voor HSP is dat dus volgens Aron sterker dan bij anderen. HSP hebben doorgaans ook nog een groot rechtvaardigheidsgevoel, dat in een rouwproces op eenzelfde manier wordt getriggerd: “het is niet eerlijk dat hij / zij er niet meer is, dat ik zonder hem / haar verder moet, dit hoort niet, dit mag niet”. Het kan zulke grote existentiële vragen oproepen, dat een depressie op de loer ligt.

Oude wonden

Uit onderzoek naar het geheugen blijkt bovendien dat iets wat grote impact heeft – en HSP geven dus al meer gewicht aan negatieve gebeurtenissen – als het ware in ons brein wordt ‘gekrast’. Bij HSP lijken die krassen dieper en gedetailleerder te zijn: ze herinneren zich die gebeurtenis scherper. Dat heeft te maken met de activiteit van bepaalde hersengebieden. Herinneringen aan oud verlies worden bij ieder nieuw verlies opnieuw getriggerd. In de praktijk zien we dat juist bij HSP oude pijn (verliezen, trauma, negatieve ervaringen) opnieuw de kop opsteekt bij een nieuwe wond. Tijd heelt die wonden niet. Dat moet je zelf doen door aan je eigen frequentie te werken. Samen met een coach kijken naar wat het verlies met jou doet, kan dus van cruciaal belang zijn.

Emoties nemen de overhand

Een derde kenmerk van HSP is wat Elaine Aron de ‘emotionele intensiteit’ noemt: sensitieve personen hebben over het algemeen intensere emotionele reacties. Bij een ingrijpend verlies komen tal van emoties los: boosheid, verdriet, angst, opluchting, schuldgevoel. Op de meest onmogelijke momenten kunnen (hevige) emoties je overvallen. Dat is een normale stressreactie van het brein. De Vlaamse HSP- en stressdeskundige Elke van Hoof spreekt in haar boek ‘Hoogsensitief’ over het kip-zonder-kop-fenomeen: als het stressbrein de regie overneemt, gaan je emoties met j op de loop en ben je niet meer in staat de dingen te doen die de prefrontale cortex doorgaans wel zo goed kan.

Je rationale brein – helder nadenken – doet even niet meer mee. Het kip-zonder-kop-fenomeen overkomt iedereen bij een ingrijpend verlies, maar HSP zijn hier door hun gevoeligheid voor overprikkeling en kwetsbaarheid voor stress-gerelateerde problemen veel vatbaarder voor. Bij HSP is zodoende het risico hoger dat ze blijven hangen in de emotie.  Emoties aanvaarden en doorleven is een belangrijke rouwtaak, erin blijven hangen is niet gezond. Dat kan leiden tot gestagneerde rouw.

Geïnspireerd door Rouw- en verliescoach Natascha Kayser

Breedvoerig onderzoek onder hoogsensitieve personen

Breedvoerig onderzoek onder hoogsensitieve personen

Anders denken

Hoogsensitiviteit? Mensen denken bij het woord al snel aan zweverige theoriëen van mensen met vermoeiende kinderen. Maar hoogsensitieve peronen bestaan wel degelijk, blijkt nu uit een grootschalig onderzoek van klinisch psychologe Elke van Hoof (VUB). Ze stelde resultaten voor op het internationale Congres voor Hoogsensitiviteit in Brussel. ‘Scans bewijzen het; ze dénken anders’. Het onderzoek is uitgevoerd op meer dan 1500 volwassenen tussen de 29 en de 58 jaar. Ondertussen is er bij de KU Leuven ook een onderzoeksproject waarin hoogsensitiviteit bij 800 kinderen wordt onderzocht.

Diepgaande verwerking

Uit onderzoek blijkt dat diepgaande verwerking het belangrijkste kenmerk van hoogsensitiviteit is waardoor overprikkeling, emotionaliteit of subtiliteit in waarnemen kan ontstaan. Diepgaande verwerking legt professor van Hoof als volgt uit: “simpel uitgelegd heeft een ‘niet HSP’ een filter in het informatie-verwerkingssysteem in de hersenen. Afhankelijk van welke activiteit hij uitvoert, beslist de filter welke informatie er binnenkomt. De gefilterde informatie wordt verwerkt in de hersenen. HSP-ers hebben die filter niet: alle prikkels komen op elk moment binnen”.

 

Bron:

Professor dokter Elke van Hoof

Cathérine Ongenae 29 juni 2015

Interviews, non-fictie, psychologie

www.catherineongenae.com

Cijfers en feiten

Cijfers en feiten

Welke mensen lopen het meeste risico om vanwege stressgerelateerde klachten uit te vallen en waarom? Vaak zijn HSP de werknemers die loyaal zijn, een groot verantwoordelijkheidsgevoel hebben. Degenen die altijd klaar staan voor collega’s, de neiging hebben zichzelf weg te cijferen. Ze hebben aandacht voor harmonie binnen het team, oog hebben voor detail.

Hoogsensitieve personen (HSP) vinden het lastig om grenzen aan te geven en hebben moeite met de hoeveelheid prikkels in bijvoorbeeld een kantoortuin. Ze reageren sterk op incongruent gedrag en denken diep voordat ze met een reactie komen. Herken je deze werknemers in je organisatie? Dit zijn de hoogsensitieve of hooggevoelige werknemers, van wie er tussen de 15 en 20% rondlopen binnen iedere organisatie. Maar wat is hoogsensitiviteit nu precies en waarom zou je hiermee rekening houden in het kader van werkstress?

Een aantal cijfers en feiten op een rijtje vanuit TNO ARBO balans 2018 in samenwerking met ARBONED.

  • Sectoren met de meeste burn-out zijn horeca, onderwijs en gezondheidszorg
  • De gemiddelde duur van een burn-out is 8 maanden
  • De leeftijdsgroep met de meeste burn-out gevallen is tussen de 25 – 30 jaar.
  • Vooral een hoge werkdruk in combinatie met een lage autonomie verhogen het risico op werkstress en op uitval door een burn-out.

Bron: Hooggevoelig heel gewoon

Voordelen van hoogsensitiviteit

Voordelen van hoogsensitiviteit

Als HSP kun je vele voordelen ervaren zoals een goed geheugen hebben en veel kunnen onthouden. Je bent vaak goed in talen en leren. Je kunt ontzettend genieten van de kleine dingen in het leven maar bijvoorbeeld ook van een wandeling of fietstocht door de natuur.

Diepe verbindingen

Buitenbeentjes kunnen zich geïsoleerd voelen in een maatschappij waarin alles en iedereen op elkaar lijkt… Maar dat gevoel van anders zijn kan uiteindelijk leiden tot de meest magische verbindingen met gelijkgestemde zielen. Wat is een buitenbeentje eigenlijk? Simpelweg iemand die niet past binnen wat we beschouwen als ‘normaal’. Nu is ‘normaal’ al een raar woord, want de definitie ervan is voor iedereen anders. Misschien ken je een buitenbeentje of ben je er zelf een? 🙂

You will see in the world what you carry in your heart – Goethe

 

Intuïtie, spiritualiteit en compassie

Veel hooggevoelige mensen raken geïnteresseerd in spiritualiteit omdat ze voelen dat er ‘meer is’ en gaan op onderzoek uit. Daardoor krijgt hun leven nog een andere diepere dimensie en zijn ze in staat om vanuit compassie en inzicht naar anderen en de wereld te kijken.

Van onszelf houden is de kracht die ons heelt – Louise Hay

 

Creativiteit

Vraag jij je wel eens af hoe het toch kan dat die ene vriendin / je zusje / je buurman zo creatief is en jij totaal niet? Creativiteit kun je (stimu)leren. Er zijn mensen voor wie out of the box denken hun tweede natuur is. Mocht jij niet tot die groep mensen behoren, dan zou je kunnen denken dat je pech hebt gehad bij het uitdelen van de genen. Deels is dat waar: de genetische achtergrond die je hebt bepaalt voor een deel je creativiteit. Dat komt door kleine verschillen in de bouwsteentjes van de genen, en dus in het DNA. Ook je karakter en je IQ hebben invloed op hoe creatief je bent. Wanneer je een heel open persoon bent, ben je waarschijnlijk ook creatiever. En met een hoger IQ heb je ook meer creativiteit in huis, al geldt dat tot een IQ van 120. Daarboven maakt het niet veel verschil meer.

Creativity is allowing yourself to make mistakes. Art is knowing which ones to keep – Scott Adams

 

Zelforganisatie

De mate van creativiteit heeft daarnaast te maken met zelforganisatie. Dat is het proces dat tijdens de hersenontwikkeling plaatsvindt en dat ervoor zorgt dat elk brein uniek is. Tijdens die ontwikkeling maken hersencellen onderling contact. In die contacten wordt informatie vastgelegd door je hersenen, ze geven groeistoffen aan elkaar door en kunnen elektrisch met elkaar communiceren. Cellen die te snel, te langzaam of niet sterk genoeg zijn maken hierbij geen kans.

De rol van het brein bij creativiteit

Elke cel maakt contact met 1000 tot 100.000 andere cellen. Onze hersenen bevatten echter wel 80 tot 100 miljard hersencellen. Dat betekent dat er uiteindelijk veel meer hersencellen niet dan wel gebruikt worden. De beste contacten winnen het van de overbodige cellen, die uiteindelijk dood gaan.

Uit dit proces van zelforganisatie ontstaat dus het uiteindelijke brein dat bij jou hoort. In dat brein is ook bepaald hoe wijd de filters in bepaalde delen van je hersenen (de prefrontale cortex en de thalumus) openstaan. Deze filters zorgen ervoor dat je niet alle informatie die er binnenkomt verwerkt. En dat is maar goed ook, want dan zou je stapelgek worden.

Inspiratie uit de buitenwereld

Staan deze filters wijder open, dan ben je in staat om creatiever te zijn. Creativiteit ontstaat namelijk doordat je elementen uit informatie uit de buitenwereld combineert en in je brein laat opborrelen tot iets nieuws. Mensen van wie de filters té wijd openstaan lopen bovendien een verhoogd risico op psychiatrische klachten, omdat de hoeveelheid informatie die zij gelijktijdig moeten verwerken hen kwetsbaar maakt. Dit is een verklaring voor het gegeven dat zeer creatieve schrijvers, kunstenaars en dichters vaker lijden aan depressies en psychische stoornissen.

Overige voordelen:

  • Je bent empathisch en kunt je goed inleven in anderen
  • Je bent dienstbaar
  • Je hebt een sterk ontwikkelde intuitie
  • Je bent verbonden met alles wat leeft
  • Je leeft intens
  • Je inspireert anderen
  • Jouw bewustzijn geeft je kansen
  • Je bent authentiek

 

Enkele nadelen van het hooggevoelige karakter:

  • Je raakt eerder van slag of overprikkeld
  • Gevoelig zenuwstelsel en je kunt snel en heftig reageren op bijvoorbeeld voeding, medicatie en alcohol
  • Je bent gevoeliger voor burn-out
  • Je hebt relatief vaak last van stress en fysieke klachten
  • Je hebt wel eens last van stemmingswisselingen
  • Je bent gevoeliger voor verslavingen
  • Je pikt vaak energieën of emoties van anderen op wat kan leiden tot vermoeidheid

 

Van welke voordelen geniet jij het meest als HSP?

 

Bron:

Happinez.nl