De klap van het verlies

De klap van het verlies

De klap van het verlies van iets of iemand die je dierbaar is, komt hard aan en kan je hele leven op zijn kop zetten. Bij sensitieve mensen kan zo’n rouwproces nog zwaarder zijn. Er zijn vanuit de huidige kennis voer hoogsensitiviteit, stress en rouw verschillende redenen die erop wijzen dat rouw bij HSP nog harder binnenkomt dan bij andere mensen.

De belangrijkste kenmerken van hoogsensitiviteit zijn de grotere hoeveelheid prikkels die binnenkomen en de diepgaande verwerking daarvan. Een groot verlies is een extreme stress-situatie, omdat het alles op zijn kop zet, en waarbij het brein heel veel externe maar ook interne prikkels, zoals hevige emoties, moet verwerken. Dat gebeurt bij iedereen en door de hevige emoties en de stress-reactie ontstaat bij iedereen overprikkeling. Door hun gevoeligheid voor die prikkels is de emmer bij HSP sneller vol dan bij niet-sensitieve mensen en kost het meer tijd om de emmer ook weer leeg te laten lopen – terwijl er ondertussen steeds weer prikkels bij komen die verwerkt dienen te worden.

Afwijzingsgevoeligheid

Door de diepgaandere verwerking geven HSP bovendien meer gewicht aan negatieve gebeurtenissen, volgens de Rejection Sensitivitiy Theory (RST) van de Amerikaans psychotherapeut Elaine Aron. Afwijzing (rejection) is hierbij het centrale begrip. Een verlies, of dat nu een overlijden van een dierbare is of een scheiding of het verlies van een baan, is een ultieme vorm van afwijzing. Voor het brein maakt het geen verschil of dat werkelijk zo is of dat het alleen maar zo voelt.

Vrijwel iedereen heeft in een rouwproces wel eens het gevoel van afwijzing, met intense woede en teleurstelling (“hoe kan hij / zij er nu zomaar tussenuit knijpen en me in de steek laten?!”) maar voor HSP is dat dus volgens Aron sterker dan bij anderen. HSP hebben doorgaans ook nog een groot rechtvaardigheidsgevoel, dat in een rouwproces op eenzelfde manier wordt getriggerd: “het is niet eerlijk dat hij / zij er niet meer is, dat ik zonder hem / haar verder moet, dit hoort niet, dit mag niet”. Het kan zulke grote existentiële vragen oproepen, dat een depressie op de loer ligt.

Oude wonden

Uit onderzoek naar het geheugen blijkt bovendien dat iets wat grote impact heeft – en HSP geven dus al meer gewicht aan negatieve gebeurtenissen – als het ware in ons brein wordt ‘gekrast’. Bij HSP lijken die krassen dieper en gedetailleerder te zijn: ze herinneren zich die gebeurtenis scherper. Dat heeft te maken met de activiteit van bepaalde hersengebieden. Herinneringen aan oud verlies worden bij ieder nieuw verlies opnieuw getriggerd. In de praktijk zien we dat juist bij HSP oude pijn (verliezen, trauma, negatieve ervaringen) opnieuw de kop opsteekt bij een nieuwe wond. Tijd heelt die wonden niet. Dat moet je zelf doen door aan je eigen frequentie te werken. Samen met een coach kijken naar wat het verlies met jou doet, kan dus van cruciaal belang zijn.

Emoties nemen de overhand

Een derde kenmerk van HSP is wat Elaine Aron de ‘emotionele intensiteit’ noemt: sensitieve personen hebben over het algemeen intensere emotionele reacties. Bij een ingrijpend verlies komen tal van emoties los: boosheid, verdriet, angst, opluchting, schuldgevoel. Op de meest onmogelijke momenten kunnen (hevige) emoties je overvallen. Dat is een normale stressreactie van het brein. De Vlaamse HSP- en stressdeskundige Elke van Hoof spreekt in haar boek ‘Hoogsensitief’ over het kip-zonder-kop-fenomeen: als het stressbrein de regie overneemt, gaan je emoties met j op de loop en ben je niet meer in staat de dingen te doen die de prefrontale cortex doorgaans wel zo goed kan.

Je rationale brein – helder nadenken – doet even niet meer mee. Het kip-zonder-kop-fenomeen overkomt iedereen bij een ingrijpend verlies, maar HSP zijn hier door hun gevoeligheid voor overprikkeling en kwetsbaarheid voor stress-gerelateerde problemen veel vatbaarder voor. Bij HSP is zodoende het risico hoger dat ze blijven hangen in de emotie.  Emoties aanvaarden en doorleven is een belangrijke rouwtaak, erin blijven hangen is niet gezond. Dat kan leiden tot gestagneerde rouw.

Geïnspireerd door Rouw- en verliescoach Natascha Kayser

Breedvoerig onderzoek onder hoogsensitieve personen

Breedvoerig onderzoek onder hoogsensitieve personen

Anders denken

Hoogsensitiviteit? Mensen denken bij het woord al snel aan zweverige theoriëen van mensen met vermoeiende kinderen. Maar hoogsensitieve peronen bestaan wel degelijk, blijkt nu uit een grootschalig onderzoek van klinisch psychologe Elke van Hoof (VUB). Ze stelde resultaten voor op het internationale Congres voor Hoogsensitiviteit in Brussel. ‘Scans bewijzen het; ze dénken anders’. Het onderzoek is uitgevoerd op meer dan 1500 volwassenen tussen de 29 en de 58 jaar. Ondertussen is er bij de KU Leuven ook een onderzoeksproject waarin hoogsensitiviteit bij 800 kinderen wordt onderzocht.

Diepgaande verwerking

Uit onderzoek blijkt dat diepgaande verwerking het belangrijkste kenmerk van hoogsensitiviteit is waardoor overprikkeling, emotionaliteit of subtiliteit in waarnemen kan ontstaan. Diepgaande verwerking legt professor van Hoof als volgt uit: “simpel uitgelegd heeft een ‘niet HSP’ een filter in het informatie-verwerkingssysteem in de hersenen. Afhankelijk van welke activiteit hij uitvoert, beslist de filter welke informatie er binnenkomt. De gefilterde informatie wordt verwerkt in de hersenen. HSP-ers hebben die filter niet: alle prikkels komen op elk moment binnen”.

 

Bron:

Professor dokter Elke van Hoof

Cathérine Ongenae 29 juni 2015

Interviews, non-fictie, psychologie

www.catherineongenae.com

Cijfers en feiten

Cijfers en feiten

Welke mensen lopen het meeste risico om vanwege stressgerelateerde klachten uit te vallen en waarom? Vaak zijn HSP de werknemers die loyaal zijn, een groot verantwoordelijkheidsgevoel hebben. Degenen die altijd klaar staan voor collega’s, de neiging hebben zichzelf weg te cijferen. Ze hebben aandacht voor harmonie binnen het team, oog hebben voor detail.

Hoogsensitieve personen (HSP) vinden het lastig om grenzen aan te geven en hebben moeite met de hoeveelheid prikkels in bijvoorbeeld een kantoortuin. Ze reageren sterk op incongruent gedrag en denken diep voordat ze met een reactie komen. Herken je deze werknemers in je organisatie? Dit zijn de hoogsensitieve of hooggevoelige werknemers, van wie er tussen de 15 en 20% rondlopen binnen iedere organisatie.

Een aantal cijfers en feiten op een rijtje vanuit TNO ARBO balans 2018 in samenwerking met ARBONED.

  • Sectoren met de meeste burn-out zijn horeca, onderwijs en gezondheidszorg
  • De gemiddelde duur van een burn-out is 8 maanden
  • De leeftijdsgroep met de meeste burn-out gevallen is tussen de 25 – 30 jaar.
  • Vooral een hoge werkdruk in combinatie met een lage autonomie verhogen het risico op werkstress en op uitval door een burn-out.

Bron: Hooggevoelig heel gewoon

 

Hoe werkt dat hoogsensitieve brein?

Via wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat het hoogsensitieve brein iets anders in elkaar zit dan het niet-hoogsensitieve brein. Bij een gelijksoortige opdracht, waarbij naar foto’s werd gekeken, werd bij hoogsensitieve mensen meer activiteit in de hersenen gemeten. De hersenengebieden lichtten feller op. Maar daarnaast lichtten ook méér hersengebieden op dan bij niet hoogsensitieve mensen. Dit wijst op een intensere waarneming en een diepere verwerking van de stimuli. Doordat de informatie met veel meer hersengebieden wordt verwerkt, worden er meerdere analyses gemaakt en nieuwe verbanden gelegd.

 

Een uurtje uit het raam staren

Een ander interessant feit over de hersenen is de werking van het Default Mode Network. Dat is het gedeelte van de hersenen dat ‘aanslaat’ als je in rust bent, niets doet. Het Default Mode Network houdt zich bezig met reflectie, verbanden leggen tussen verschillende gebeurtenissen, fantaseren over hoe het zou kunnen zijn. Ook houdt dit stukje van je hersenen zich bezig met morele besluitvorming: is het wel goed wat er is gebeurd? Dit stukje brein is bij hoogsensitieve mensen veel actiever dan bij niet HSP. Zo kan een HSP rustig een half uurtje uit het raam kijken en heeft ook vaak niet zoveel moeite met ergens te wachten. Er is zoveel om te overpeinzen. Het betekent ook dat hoogsensitieve mensen vaak een situatie opnieuw afspelen in hun hoofd en zich daarbij afvragen of ze wel het juiste hebben gedaan. Voor niet HSP kan dit vermoeiend zijn: waarom hou je je daar nu nog zoveel mee bezig? Dat is dus het Default Mode Network dat zo actief is bij hoogsensitieve mensen.

 

Voelen wat een ander doet

Per toeval werd het bestaan van spiegelneuronen ontdekt door Rizzolatti. Hij maakte breinscans bij apen en in de pauze pakte een van de onderzoekers een voorwerp, terwijl een aap toekeek. In de hersenen van de aap werden de breingebieden actief die actief zouden worden als de aap zèlf dat voorwerp zou pakken. Dus hoewel de aap alleen maar toekeek, ‘dacht’ zijn brein als het ware dat hij het zelf oppakte. Dit is de basis van het grote empathische vermogen dat hoogsensitieve mensen hebben. Doordat ze veel spiegelneuronen hebben, voelen ze heel goed aan wat andere mensen meemaken. Bijna alsof ze het zelf meemaken. En dit is ook de reden dat HSP zich snel laten beïnvloeden door de gemoedstoestand van anderen. Ze nemen die gevoelens snel over.

 

Sterke emotionele reactie

Jadzia Jagielloicz onderzocht of hoogsensitieve mensen intensere emoties ervaren. Daarvoor kregen een groep hoogsensitieve mensen en een groep niet HSP verschillende positieve en negatieve foto’s te zien. Uit een vragenlijst die ze naderhand moesten invullen, bleek dat bij de HSP zowel de positieve als de negatieve beelden veel sterkere emoties opriepen. Dat betekent, dat eenzelfde situatie door HSP als veel emotioneler wordt ervaren dan door niet hoogsensitieve mensen.

Uit een test door Elaine Aron bleek dat het humeur van hoogsensitieve mensen sterker wordt beïnvloed door stress. Ze liet 160 psychologiestudenten vraagstukken oplossen. Er waren twee versies: een gemakkelijke en een moeilijke. De sensitieve mensen die de moeilijke test hadden gemaakt, voelden zich na afloop veel slechter dan de sensitieve mensen die de gemakkelijke test hadden gemaakt. Bij de niet sensitieve mensen was er géén verschil in het humeur van de studenten. HSP ervaren dus meer stress door omgevingsfactoren, terwijl deze op niet HSP geen impact hebben.

 

Eerst kijken, dan doen

Sensitieve mensen hebben het zogenaamde ‘Pauze-to-check’ systeem. In een nieuwe situatie wordt eerst de situatie geanalyseerd. Het brein maakt verbinding met eerde ervaringen om de situatie te kunnen analyseren. Zo lang als het niet helemaal duidelijk is hoe de nieuwe situatie geduid moet worden, blijft het brein zoeken. Als de situatie voldoende geanalyseerd is gaat de HSP bedenken wat de optimale optie is: als ik dit doe, dan gebeurt dat. kenmerkend voor hoogsensitieve mensen is, dat het gezamenlijke welzijn vaak hoger scoort dan het eigen welzijn. Verschillende scenario’s passeren de revue, terwijl het gezamenlijk belang daarbij voorop staat. Daarna pas gaat de HSP reageren. Door al deze stappen die doorlopen zijn, is het vaak niet mogelijk om ad-rem te reageren. De uiteindelijke uitkomst kan zelfs voor een niet sensitief mensen onbegrijpelijk zijn, omdat ze de gedachtegang gemist hebben.

 

Meer onderzoek is nodig

Judith Homberg, hoogleraar neurowetenschappen, zegt in het NRC Handelsblad: ‘Er is nog relatief weinig onderzoek gedaan naar de hersenen van hoogsensitieve mensen. Het is belangrijk dat er meer onderzoek komt. Het is gewoon een eigenschap die goed óf slecht kan uitpakken. Er zijn mensen die er echt last van hebben. Daarom is het belangrijk dat ook psychiaters, psychologen en huisartsen er kennis van krijgen, om mensen de juiste hulp te kunnen bieden’. Esther Bergsma, sociaal-wetenschappelijk onderzoeker, zegt in haar boek ‘Het hoogsensitieve brein‘: De interpretatie van breinonderzoeken is ingewikkeld. Het brein blijkt met elke ontdekking nog complexer dan we al dachten. Wat er nu bekend is, is het resultaat van gedegen onderzoek. Toch kan over enkele jaren blijken dat de conclusies die we eraan verbinden genuanceerd moeten worden’.

 

Informatieverwerking en analyse

Een sensitief mens heeft meer tijd nodig om de aangereikte informatie te verwerken, en komt dan tot een meer complete analyse van de situatie. Elaine Aron, psychotherapeut en onderzoeker, verwoordt dat mooi in een voorbeeld:

Stel je een lopende band voor met sinaasappels. De sinaasappels hebben drie formaten: klein, middel en groot. Ze moeten aan het eind van de band door drie gaten: klein, middel of groot. Bij een HSP liggen er veel meer sinaasappels op de lopende band, en ze hebben tien verschillende groottes, van klein naar groot. Aan het eind van de band moeten deze sinaasappels door tien gaten. Een meer complex proces. Uiteindelijk is alles heel netjes geordend, maar de band slaat ook wel eens op tilt. Dan hopen de sinaasappels zich op voor de gaten kunnen de juiste ingang niet meer vinden. Dan moet de band even op tilt, tot alles gesorteerd is, en kunnen we weer verder.

Zo kun je de informatieverwerking van een hoogsensitief mens zien. Diegene heeft af en toe even rust nodig om alles te verwerken.

Bron: HSP magazine, Lente 2020

Voordelen van hoogsensitiviteit

Voordelen van hoogsensitiviteit

Als HSP kun je vele voordelen ervaren zoals een goed geheugen hebben en veel kunnen onthouden. Je bent vaak goed in talen en leren. Je kunt ontzettend genieten van de kleine dingen in het leven maar bijvoorbeeld ook van een wandeling of fietstocht door de natuur.

Diepe verbindingen

Buitenbeentjes kunnen zich geïsoleerd voelen in een maatschappij waarin alles en iedereen op elkaar lijkt… Maar dat gevoel van anders zijn kan uiteindelijk leiden tot de meest magische verbindingen met gelijkgestemde zielen. Wat is een buitenbeentje eigenlijk? Simpelweg iemand die niet past binnen wat we beschouwen als ‘normaal’. Nu is ‘normaal’ al een raar woord, want de definitie ervan is voor iedereen anders. Misschien ken je een buitenbeentje of ben je er zelf een? 🙂

You will see in the world what you carry in your heart – Goethe

 

Intuïtie, spiritualiteit en compassie

Veel hooggevoelige mensen raken geïnteresseerd in spiritualiteit omdat ze voelen dat er ‘meer is’ en gaan op onderzoek uit. Daardoor krijgt hun leven nog een andere diepere dimensie en zijn ze in staat om vanuit compassie en inzicht naar anderen en de wereld te kijken.

Van onszelf houden is de kracht die ons heelt – Louise Hay

 

Creativiteit

Vraag jij je wel eens af hoe het toch kan dat die ene vriendin / je zusje / je buurman zo creatief is en jij totaal niet? Creativiteit kun je (stimu)leren. Er zijn mensen voor wie out of the box denken hun tweede natuur is. Mocht jij niet tot die groep mensen behoren, dan zou je kunnen denken dat je pech hebt gehad bij het uitdelen van de genen. Deels is dat waar: de genetische achtergrond die je hebt bepaalt voor een deel je creativiteit. Dat komt door kleine verschillen in de bouwsteentjes van de genen, en dus in het DNA. Ook je karakter en je IQ hebben invloed op hoe creatief je bent. Wanneer je een heel open persoon bent, ben je waarschijnlijk ook creatiever. En met een hoger IQ heb je ook meer creativiteit in huis, al geldt dat tot een IQ van 120. Daarboven maakt het niet veel verschil meer.

Creativity is allowing yourself to make mistakes. Art is knowing which ones to keep – Scott Adams

 

Overige voordelen:

  • Je bent empathisch en kunt je goed inleven in anderen
  • Je bent dienstbaar
  • Je hebt een sterk ontwikkelde intuitie
  • Je bent verbonden met alles wat leeft
  • Je leeft intens
  • Je inspireert anderen
  • Jouw bewustzijn geeft je kansen
  • Je bent authentiek

 

Enkele nadelen van het hooggevoelige karakter:

  • Je raakt eerder van slag of overprikkeld
  • Gevoelig zenuwstelsel en je kunt snel en heftig reageren op bijvoorbeeld voeding, medicatie en alcohol
  • Je bent gevoeliger voor burn-out
  • Je hebt relatief vaak last van stress en fysieke klachten
  • Je hebt wel eens last van stemmingswisselingen
  • Je bent gevoeliger voor verslavingen
  • Je pikt vaak energieën of emoties van anderen op wat kan leiden tot vermoeidheid

 

Van welke voordelen geniet jij het meest als HSP?

 

Bron:

Happinez.nl